Narol

Narol

Podstawowe informacje o gminie – walory krajoznawcze

Położenie geograficzne

Wydarzenia kulturalne


Podstawowe informacje o gminie – walory krajoznawcze

Gmina Narol zajmuje północną część powiatu lubaczowskiego. Od północnego-wschodu graniczy z gminą Lubycza Królewska i Bełżec, od północy z gminą Susiec, które należą do powiatu tomaszowskiego. Zachodnie krańce gminy stykają się z gminą Obsza leżącą w powiecie biłgorajskim. Od południowego-zachodu gmina Narol graniczy z gminą Cieszanów, a od południowego wschodu z gminą Horyniec.

Cały obszar gminy Narol o powierzchni 203 km2 objęty jest różnymi formami ochrony przyrody. Około 45% powierzchni gminy znajduje sie w obrębie dwóch parków krajobrazowych: Południoworoztoczańskiego Parku Krajobrazowego oraz Parku Krajobrazowego Puszczy Solskiej. Pozostała powierzchnia to Roztoczański Obszar Chronionego Krajobrazu. Bezpośrednie sąsiedztwo gminy Narol z Suścem oraz Horyńcem, uznanymi miejscowościami letniskowymi tworzy alternatywę i doskonałą bazę wypadową na całe Roztocze.

 

Gmina na tle Polski

Duże kompleksy leśne, liczne stawy oraz zróżnicowana rzeźba terenu są znakomitą ostoją dla licznych gatunków fauny i flory. Bogactwo miejscowej przyrody znalazło wyraz w utworzonych tutaj trzech rezerwatach przyrody:

- Źródła Tanwi

- Bukowy Las

- Minokąt

 

Gmina Narol to nie tylko interesujące formy przyrodnicze, spotkać tu można również ciekawe zabytki. Do najciekawszych w Narolu należą: pałac z ogrodem włoskim, wybudowanym w XVIII w. przez Antoniego Feliksa Łosia, kościół p.w. Najświętszej Marii Panny murowany z 1790 r. oraz cerkiew greckokatolicka z 1899 r. wraz z przylegającym cmentarzem z kamiennymi krzyżami bruśnieńskimi. Na wschód od Narola, w Lipsku zachował się murowany kościół z 1895 r. wraz z o wiek starszą plebanią. Naprzeciwko kościoła znajduje się interesująca Izba Pamiątek. Jadąc dalej w kierunku wschodnim warto odwiedzić także Łukawicę oraz Pizuny, gdzie znajduje się tylko jedno gospodarstwo. Z tej osady pochodzi przełożona zakonu albertynek Bł. Siostra Bernardyna Jabłońska beatyfikowana w 1997 r. Dla upamiętnienia jej działalności postawiono tam okazałą kaplicę. W Woli Wielkie należy zobaczyć drewnianą cerkiew greckokatolicką z dzwonnicą z 1755 r. ogrodzoną kamiennym murem, w Płazowie natomiast kościół z początku XIX w. oraz pojechać do Łówczy by ujrzeć cerkiew drewnianą z XVIII w. Jedną z interesujących miejscowości gminy jest położona na trasie Lubaczów-Susiec Ruda Różaniecka. W tej malowniczo położonej pośród lasów i stawów wsi jest murowany XIX-wieczny pałac (obecnie mieści się tam Dom Pomocy Społecznej) wraz z dworskimi oficynami oraz lokomobila z początku XX w. znajdująca się w miejscowym tartaku. Następna miejscowość tuż przed Rebizantami z jej słynnymi "szumami" na Tanwi to Huta Różaniecka z doskonałym schroniskiem PTSM w byłej szkole.

Położenie geograficzne

Gmina Narol została utworzona 1 stycznia 1973 roku w następstwie kolejnej reformy administracyjnej. W jej skład weszły gromady: Narol, Łukawica, Ruda Różaniecka i Płazów. Gmina Narol w chwili powstania stanowiła część powiatu lubaczowskiego w województwie rzeszowskim. Po likwidacji trójstopniowego podziału administracyjnego od 1 stycznia 1975 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego województwa przemyskiego. Od 1 stycznia 1999 roku, kiedy przywrócono trójstopniową strukturę administracyjną kraju gmina Narol ponownie weszła w skład powiatu lubaczowskiego i województwa podkarpackiego.

Gmina Narol leży w północno-wschodniej części województwa podkarpackiego i obejmuje niewielkie fragmenty makroregionów Kotlina Sandomierska i Roztocze. Pod względem hydrograficznym obszar gminy mieści się w dorzeczu Tanwi (dopływ Sanu) i Wirowej (dopływ Tanwi), należącym do zlewiska Bałtyku.

Położenie matematyczne wyznaczają następujące punkty skrajne:

- północny (50°24'40''N) - położony na granicy sołectwa Podlesina;

- południowy (50°16'10''S) - położony na północ od wzgórza 262,8 w lesie Bruszczyn;

- wschodni (23°26'20''E) - położony na wschód od wsi Chlewiska;

- zachodni (23°07'35''W) - położony na północny - zachód od wzgórza 230,6 w lesie Trzy Kopce.

 

Obszar i granice administracyjne

 

Gmina Narol zajmuje północną część powiatu lubaczowskiego, wchodzącego w skład województwa podkarpackiego. Od północnego-wschodu graniczy z gminą Lubycza Królewska i Bełżec, od północy z terenem gminy Susiec - wszystkie te jednostki samorządowe należą do powiatu tomaszowskiego. Zachodnie krańce gminy stykają się z gminą Obsza leżącą w powiecie biłgorajskim. Powyżej przedstawiona granica gminy Narol jest jednocześnie granicą dzielącą województwo podkarpackie i lubelskie. Ponadto od południowego-zachodu gmina Narol graniczy z gminą Cieszanów, a od południowego-wschodu z gminą Horyniec, które znajdują się w powiecie lubaczowskim. Powierzchnia gminy wynosi 203,4 km2 i pod względem obszaru plasuje się na drugiej pozycji w powiecie lubaczowskim, po gminie Cieszanów.

Wydarzenia kulturalne

Gmina Narol mimo, ze zamieszkiwana jest przez małą ilość mieszkańców przez cały rok tętni życiem kulturalnym. W każdym miesiącu odbywają się różnego rodzaju i rozmiaru imprezy kulturalne. Część z nich ma zasięg ogólnopolski i międzynarodowy, a niektóre lokalny.

Przez cały rok w Narolu odbywają się koncerty, sympozja, wystawy i imprezy plenerowe w ramach caklu NAROLSKIE SPOTKANIA. Cyklicznie odbywają się koncerty Wielkanocne, Bożonarodzeniowe i Noworoczne. Narol upodobał sobie muzykę kameralną, klasyczne i folkowe brzmienia, które odpowiadają wielokulturowej tradycji tego regionu. Od kilku lat Narol nazywany jest Kameralną Muzyczną Stolicą Roztocza. Artyści zapraszani z całego świata, to najwyższa Polska i Europejska czołówka. Wiele wydarzeń firmowanych jest przez Fundację Pro Akademia Narolense prof. Władysław Kłosiewicza – jednego z najwybitniejszych, żyjących klawesynistów. Oprócz cyklicznych wydarzeń w ramach Narolskich Spotkań, odbywają się tutaj również inne wielkie wydarzenia kulturalne.

 

Trzydniowa NAROLSKA MAJÓWKA w pierwszych dniach maja, to okres promocji lokalnego folkloru, bogactwa tradycji kulinarnych i wytwórczych. Pod dwóch lat odbywa się konkurs nalewkarski, a lokalne Koła Gospodyń prezentują tradycyjne dania i potrawy.

 

W drugim weekendzie lipca od kilkunastu lat odbywa się CESARSKO-KRÓLEWSKI JARMARK GALICYJSKI. Przez cztery Narol tętni folklorem, muzyką rozrywkową, jarmarcznym zgiełkiem sprzedawanych wyrobów rękodzielniczych i dań lokalnej, domowej kuchni. Na scenie przed Ratuszem prezentują się artyści z całej Europy, a różnorodność rodzajów muzyki nawiązuje ściśle do miejsca w którym rozbrzmiewa.

 

 W ostatnim tygodniu sierpnia odbywa się FESTIWAL NAROL..ARTE IM. PANA, WÓJTA I PLEBANA, który jest organizowany przez Fundację Pro Akademia NArolense we współpracy z władzami gminy Narol. Celem Fundacji jest odbudowa XVIII-wiecznego zespołu pałacowo - parkowego w Narolu i utworzenie w nim Międzynarodowego Centrum Szkoleniowo-Artystycznego, kontynuującego tradycje Akademii Narolskiej Feliksa Antoniego hr. Łosia (1737– 1804), pierwszej akademii artystycznej na ziemiach polskich.

 

To właśnie podczas tego Festiwalu prezentowane są najwybitniejsze dzieła muzyki klasycznej, folkowej przez równie znamienitych wykonawców. Od kilku lat Narol stał się wschodnią mekką przybywających z całej Europy lirników. Lira stała się nieodzownym elementem Festiwalu.

 

Przez cały rok organizowane są również inne imprezy, jak chociażby Kupalnocka na Ludową Nutę, Nocny Rajd Motocykli Zabytkowych, Letni Piknik Rodzinny, finały Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Spotkania Opłatkowe gminnych Kół Gospodyń, Wieczory Kolęd i inne.

 

W Narolu przed kilkoma laty powstał chór seniorów „Tanew:, a od niedawna działa reaktywowany Chór Lispki, którego historia sięga początku ubiegłego wieku.

 

W grudniu 2009 roku powstał w Narolu Teatr Amatorski „Florianum”. Grupa miłośników sztuki teatralnej postanowiła nawiązać do bogatej historii teatrów amatorskich, działających przed laty na terenie gminy Narol. Zespół tworzą osoby dorosłe i młodzież, które zdecydowały się poświęcić swój wolny czas, by społecznie pracować nad realizacją przedstawień teatralnych. Nauczyciele, radni miejscy, dyrektorzy szkół, urzędnicy oraz studenci i uczniowie- zakochani w teatrze. Niezależni i samofinansujący się - dumni i szczęśliwi z tego co robią. Teatr Florianum, to doskonały przykład inicjatywy oddolnej, która przez cały czas jest niezależna i w pełni społeczna, bez przypisania jakiejkolwiek instytucji.

 

Narol posiada bogatą historię, niejednokrotnie naznaczoną cierpieniem, krwią i bohaterstwem ludzkim. Mieszkańcy nie zapominają o tych wydarzeniach z historii Ziemi Narolskiej, regionu i Polski. Silne poczucie patriotyczne przejawia się licznymi uroczystościami. Wyjątkowa dbałość o wychowanie dzieci i młodzieży w poszanowaniu historii tych ziem, przejawia się udziałem najmłodszego pokolenia we wszystkich obchodach i uroczystościach.  Obchody rocznicowe Bitwy pod Narolem z 1939 roku, Święto Niepodległości, Rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja, czy wspomnienie walk mieszkańców i żołnierzy Armii Krajowej z bandami UPA 21 maju 1944. Bohaterski opór w czasach II wojny światowej odcisnął się na tej ziemi wieloma ofiarami z niemal wszystkich miejscowości gminy Narol. Liczne mogiły, krzyże, pomniki świadczą o polskości i wielkiej tożsamości narodowej ludzi tutaj żyjących.

Dziedzictwo obok Mnie

Narodowy Instytut Dziedzictwa

00-924 Warszawa, ul. Kopernika 36/40

tel. (0-22) 826 02 39; (0-22) 826 93 52

fax. (0-22) 826 17 14

info@nid.pl